Due to my education and profession, I obligate myself to keep up to date with new film releases. I never force myself into examining the entire film if it does not reach my expectations and will turn off the DVD Player or leave the movie theatre.
At a film history class in the University of California, Los Angeles - Film Department, the theory was that if a film does not attract you in the first twenty minutes then chances are that it won’t to the very end.
I remember when I received a copy of No One knows about Persian Cats -- directed by {Bahman Ghobadi} -- the DVD was gathering dust ‘till one night I decided to watch it. I tolerated the film for the first half an hour, then turned it off and went about my business. “Yet another weak film that lacks character,” I mumbled to myself.
A few weeks later at a friend’s house, the BBC Persian Channel was showing Ghobadi’s film and so we watched it from the mid point on.
I am happy to have actually seen the film because I can now share my thoughts on it, though I was very disappointed when the film ended with weakly designed ending credits.
I have to point out one thing before I start and that is the commercialized quality of the film. The director did not let any kind of sympathy get in his way and did not stay loyal to the topic. A documentary film has the obligation to show the reality of its special topic than to sacrifice it and let it fade beneath the surface. This documentary-fiction is similar in some ways to some of documentaries made in the style of “Reality TV” shows. Through its parallel, compound, abnormal structure it aims at attracting more audiences. No One Knows About the Persian Cats is more comparable to Reality TV than a documentary-fiction and there is nothing wrong with seeing Ghobadi’s film through such angle.
At the beginning of the film, Bahman Ghobadi gives a brief introduction and this is how it goes, “Respectful greetings to my fellow citizens. I am Bahman Ghobadi… it’s a great honor that you are watching this film without paying any money, its legit and try to distribute it as much as you can”. It would have been fair for someone like Ghobadi who honors himself as an Iranian to have presented this film to all the Iranians instead.
It is better to say that I do not hold anything against this film being made. I also have nothing against Ghobadi himself, because if I want to interfere with an artist’s private space and to explore his or her moralities I would be drawn away from the actual work. Occasionally, getting to know an artist well enough might effect and harm the impression that one gets by his or her work. There are no doubts that the artist’s sensational experiences and living conditions affect his or her work. But then artists do not swear to be infallible, nor does anyone expect their works to be flawless.
No One Knows… focuses on underground music bands in Iran. Let’s not forget that O-Hum, 127 and {Mohsen Namjoo} were once part of this scene. I should also add that when a person (based on his or her talents and interests) is drawn to this kind of illicit music, s/he must be aware of its consequences. Therefore, I do not believe that by making this film Ghobadi has damaged the reputation of underground musicians in Iran, unless some had thought that by appearing in his film, they would become over night wonders. Underground music is about freedom of creative expression and appreciation of artistic creativity. It is also pretty clear by now that the Islamic Republic of Iran is incurious towards such musicians and prefers if they stayed in their basements. Otherwise, there would not exist the many music stores in the streets of JOMHOURI and BAHARESTAN in Tehran that sell variety of music instruments including electronic guitars. Inversely, on those very same streets, one is hard put finding copies of Iranian underground bands, though their pop counterparts and other genres of illegal music can easily be bought.
To analyze the film itself there are two issues I would prefer to point out; one is the presence of {Hamed Behdad} in a dominant role. It is clear why Ghobadi used the popular actor, but the audience is constantly looking for his appearance in the next shot of No One Know... Despite the powerful storyline and subject matter, Behdad’s hubble-bubble presence distances them from the actual subject matter of the film and involves them with a zesty dealer. Had Ghobadi picked another face for this role he could have focused on the main storyline: underground music and trafficking in illegalities.
In another scene a dog is kidnapped from the car and even though his owner, NEGAR, is with a companion, they do not jump out of the car to follow the kidnapper, they continue along. It is either that Bahman Ghobadi has not discovered his own signature as a filmmaker or that he is concerned about experimenting with other filmmakers’ methods to prove that it is not that difficult after all.
Let's take a moment to recall Abbas Kiarostami’s Ten and observe that by placing a fixed camera at a certain spot he manages to add to the reality-like feel of the incidents happening within the frame; how he manipulates his actors and ultimately makes his audience believe the staged documentary.
Not only has Ghobadi not appreciated this specific style but he has also got it technically wrong. Not mentioning the poor performance he got out of his actors by having them sit in the car while the robber is running away with their dog, this scene is surreal in its absurdity. Sadly the director has not respected the line separating documentaries from features -- his film is neither and both at the same time.
One more thing before I wrap up. I know about Persian cats. They are all over this chaotic, polluted city of ours and one thing that makes living in Tehran easier for me. Persian cats go about life each and every day of the year.
به علت شغل و تحصیلاتم، خود را موظف میدانم تا فیلمهای روز را بررسی کنم. هیچ گاه خود را مجبور به تماشای کل یک فیلم غیرجذاب پس از گذشت نیم ساعت اول آن نمیکنم و به راحتی یا در صدد ترک سینما بر میآیم و یا دستگاه پخش دیویدی را خاموش میکنم. در کلاس درس تاریخ سینمای جهان در دانشگاه کالیفرنیای لُسآنجلس در حوزه سینمایی یک نظریه وجود داشت که داستان یک فیلم در بیست دقیقه اول باید توان گیر انداختن و جذب بیننده را داشته باشد، در غیر این صورت دیگر امیدی به بهتر شدن ادامه فیلم نیست.
یادم میآید روزی که فیلم کسی از گربههای ایرانی خبر ندارد {بهمن قبادی} به دستم رسید، تا مدتی روی دیویدی پلیر خاک خورد تا شبی بالاخره تصمیم گرفتم آن را تماشا کنم. تا نیم ساعت اول، تحملاش کردم و بعد دیگر نه. چیز خاصی در فیلم مرا به جنبش در نیاورد و فکر کردم: «یک فیلم ایرانی بیهویت دیگه.»
چند هفته گذشت و شبی در خانه یکی از دوستان بودم که در بیبیسی فارسی فیلم کسی از گربههای ایرانی خبر ندارد را پخش میکرد. روی کانال نگه داشتند و ناچار به تماشای فیلم شدم. خوشحال از اینکه فیلم را دیدم و توانستم در موردش نظریات شخصی خود را عنوان کنم و چقدر از تیتراژ پایانی فیلم با آن طراحی ناخوانا و ضعیفاش دلسرد شدم.
باید به این موضوع اشاره کنم که ساخت این فیلم بیشتر جنبه تجاری داشته است تا جنبه دلسوزی یک کارگردان برای ساخت مستند داستانی، زیرا یک فیلم مستند موظف است واقعیات را به گونهای بازتاب دهد که اصل داستان قربانی فرعیات نشود.
این مستند داستانی به گونهای همانند مستندهای امروزی است که سبکاش با برنامههای «ریالیتی تیوی» --که در خارج از ایران در فرهنگ تلویزیونی اروپا، استرالیا و آمریکا جا افتاده است -- آمیخته و از نظر محتوا با هم ترکیبی موازی و از نظر ساختاری شکلی غیرمعمول را بوجود میآورد و تنها هدف آن جلب بیننده بیشتر است. کسی از گربههای ایرانی خبر ندارد بیشتر ریالیتی تیوی است تا یک مستند ِ داستانی قابل دفاع و شاید نگاه به فیلم قبادی از این زاویه ایرادی نداشته باشد.
در ابتدای فیلم، بهمن قبادی سخنرانی کوتاهی ارائه میدهد که بخشی از آن این چنین است: «با عرض سلام و ادب و احترام خدمت هموطنان عزیزم. بهمن قبادی هستم.... افتخار بزرگیست که فیلم را بدون پرداخت هزینهای میبینید. حلال شماست و تا میتوانید همه جا پخشش کنید.» شاید بهتر بود همان گونهای که قبادی به ایرانی بودنش افتخار میکند، به جای منت گذاشتن و شعاری بودن فیلم را به ایرانیان هدیه میکرد.
بهتر است این را بگویم که با ساخت این فیلم مشکلی ندارم. همان گونه که صدها فیلم در سال ساخته میشود که شاید از واقعیت بسی دور باشد و آموزش و اطلاعرسانی غلطی را در بر داشته باشد. همچنین با خود شخص قبادی نیز مشکلی ندارم چون اگر بخواهم به فضای شخصی و اخلاقیات یک هنرمند بپردازم، از مسیر اصلی دور خواهم شد و خود هنر ساخته شده به فراموشی سپرده میشود. گاه با شناخت بیش از حد یک هنرمند از فضای کارهای او فاصله میگیریم و خصوصیات شخصی را ملاک قرار میدهیم. با اینکه حس و حال و تجربیات هر هنرمند در آثارش به چشم میخورد، اما سوگند نخورده است که همانند هنرش کامل و بیعیب باشد، در حالی که هیچ هنری نیز بیعیب نسیت.
موضوع فیلم گربهها... در واقع متمرکز به گروههای موسیقی زیرزمینی است. فراموش نکنیم که گروهای اوهام و ۱۲۷ و شخص {محسن نامجو} از جمله موسیقیدانان زیرزمینیاند که به شهرت رسیدهاند. به این نکته هم اشاره کنم، هنگامیکه شخصی به علت استعدادها و علاقهاش در چنین سبکی از موسیقی قوطهور میشود تمام عواقب و جوانب کاریش را باید در نظر بگیرد، بنابراین فکر نمیکنم با ساخت این فیلم لطمهای به عاقبت گروههای زیرزمینی خورده باشد، مگر آنانی که تصور کردند با حضورشان در فیلم قبادی در یک چشم به هم زدن به شهرت نزدیک میشوند و موسیقیشان را به گوش مردم خواهند رساند.
موسیقی زیرزمینی بر اساس صمیمت پایهگذاری شده است و تأکید بر خلق آزادی و تقدیر از قدرت نوآوری دارد.
همچنین بسی واضح است که دولت جمهوری اسلامی در ایران نسبت به موسیقیدانان تا حدی بی تفاوت است و به دلایل معلوم و نامعلوم ترجیح میدهد که در زیرزمینشان باقی بمانند. اگر غیر از این بود در مغازههایی که در خیابانهای جمهوری و بهارستان آلتهای موسیقی میفروشند، دهها مدل گیتار برقی و دیگر آلات موسیقی به چشم نمیخورد، و یا از سوی دیگر باید قاعدتاً موسیقی این گروهها نیز در همین خیابانها دستبهدست میشد.
اگر بخواهم به خود فیلم بپردازم دو موضوع را برای بیان کردن انتخاب میکنم. یکی حضور {حامد بهداد} در فیلم است که قبادی با وجود زمینه مستندگونه فیلماش از هنرمندی استفاده کرده که در حال حاضر در اوج شهرت است و حواس بیننده را به خود جلب میکند و بیننده را به سمت قضاوت بازی او در مقایسه با کارهای دیگرش سوق میدهد، در حدی که بیننده دائماً منتظر حضور اوست. با وجود داستان و سوژه قوی فیلم، حضور شلوغ و پر بازی بهداد تا حد قابل توجهی، ذهن بیننده را از داستان و موضوع اصلی دور کرده و درگیر یک دلالِ با نمکِ حاشیهای میکند. در صورتیکه با استفاده از یک بازیگر دیگر میتوانست وزن هر دو مسئله را به خوبی حفظ کند -- موسیقی زیرزمینی و مسائل حاشیهای مانند دلالی.
در صحنهای دیگر سگِ نگار توسط شخصی و به بهانهای ربوده میشود و صاحبش با وجود داشتن همراه از ماشین خارج نمیشود و به راه خود ادامه میدهد. بهمن قبادی یا هنوز سبک فیلمبرداری خود را کشف نکرده است و یا اینکه علاقه دارد با تجربه کردن سبکهای دیگران به آنان نشان دهد که استفاده از این نوع شیوهها کار آنچنان دشواری در روایت مستندگونه یک فیلم نیست.
لحظهای به فیلم ده عباس کیارستمی فکر کنیم و در نظر بگیریم که با قرار دادن دوربینی ثابت در جایی به واقعی بودن اتفاقات رخ داده کمک بزرگی مینماید؛ هنرپیشههایش را تحت کنترل در میآورد و در نهایت حتی با ساختگی بودن بیشتر لحظات فیلم، تمام سکانسها را به صورت مستند و واقعی برای بیننده باور پذیرتر میکند.
قبادی نه تنها این سبک را درک نکرده است بلکه از آن استفادهای غلط و آزار دهنده میکند، که نه سبکش به فیلم میآید و نه از نظر تکنیکی اجرای درستی دارد. متاسفانه کارگردان مرز بین فیلم مستند و داستانی را رعایت نکرده است و در آمیختن این دو دسته با یکدیگر اختلالاطی بس آشفته بوجود آورده است.
این را هم بگویم و دیگر تمام.
من از گربههای ایرانی خبر دارم. چیزی که باعث میشود در طول روز در خیابانهای تنگ و پر از ماشین شهر تهران جان سالم به در ببرم و احساس کنم در بین این همه آلودگی و هرج و مرج نشانی از حیات هست، گربههای خیابانیاند که تمام تلاششان برای سپری کردن روزگار است.
