The issue of "intellectual property" is one that has pitted defenders of public rights against advocates of individual rights. In Iran, the issue has seldom been debated. Advocates of individual rights maintain that the originator of a work is its owner, that any use of the work is akin to theft, and that the law should treat it that way. For them, intellectual property is an absolute right of the owner.
Defenders of public rights, on the other hand, reason that limitations in the use of creative works ultimately benefit the rich and powerful who have the ability to inventory rights. To them, one of the characteristics of a work of art is its infinite connection with the environment that gave birth to and bore it; as such, works of art belong to the society at large and all must benefit from them equitably. Clearly, misuses and abuses are prices that must be paid for keeping the flow of knowledge and creativity unhampered.
In the absence of large, monopolizing (Euro-American) corporations and in the absence of intellectual property enforcement in Iran, the question of copyright has not had grounds for public discussion. Most people would readily agree that laws must protect the owner of, say, a piece of writing on the Internet, but when it comes to using images available on the Net, few will find it a case of rights infringement. The copyrights laws of Iran were first passed in 1969, which the post-revolutionary order re-affirmed in 1983, but they are seldom abided by or enforced. It seems that in a post-industrial, Western societies, the issue of individual rights is well entrenched, but the same issue in a country like Iran is much more ambiguous.
Our artists and producers complain about lack of binding laws and enforcement. For example, in a recent interview with the head of Hermes Record Company here (see "On The Difference Between Good and Serious Music"), Ramin Sadighi told TehranAvenue that many of the works of Hermes are daily broadcast from state radio and television without any royalty payments. Another example: the Barbad Record Company published an album by the well-known Iranian alternative band, Axiom of Choice, using a law that exempts any copyright application on works published outside the country. The company not only published a selection of songs from various albums of the band, but took liberties to add the voice of a male singer on top of that of the original female singer.
The following interview started two years ago. We spoke to photographer {Shadi Ghadirian} who had then taken the Alborz Publishing House to court for using a photograph of the Qajar collection of the artist without permission (the publisher when so far as amateurishly removing elements from the original photograph). When we first interview Ghadirian, the lower court had issued a favorable verdict, but the publisher appealed it. We decided to wait for the appeals court to finalize the verdict. Two years later, it went against the artist and her renowned lawyer {Shadi Sadr} -- TehranAvenue.
***
TehranAvenue: Did you know many among your artist friends who had problems with property rights? How did they deal with the infringement of their righs?
Shadi Ghadirian: I think all artists have had similar rights problems but didn't know what to do. The first thing that usually came to their mind was to go to ERSHAD [Ministry of Culture and Islamic Guidance]. There must be a place in Ershad filled with infringement complaints; and since the Ministry is unable to do anything, complaints are left by the wayside. The reigning bureaucracy forces the plaintiff not to pursue the matter in court. Before me, I know only of Mr. {Shahrudi} who filed a complaint.
TA: Is this true also of authors and writers?
Ghadirian: It is different with written material. When I saw Mr. {Abbas Elmi} [head of Alborz Publishing] first I reasoned that if there were no limitations on copyright, he could've easily published many books based on written material available in weblogs and websites, which are filled with short stories. He replied that stories were different and that he wouldn't bring himself to use them. Another words, he accepted that he shouldn't use works of fiction, but his position on photographs was different. The same was true with many other publishers.
TA: We should mention that Iran is not party to international copyright laws, which means that the country's laws would not protect a work registered outside the country, and vice versa. But we do have an intellectual property law, which is not necessary enforced.
Ghadirian: Once a Spanish magazine wanted to put a photograph of mine on the cover of a book. They found me, I don't know how, asked permission, and sent me the money they had set aside. The same book, when it wanted to get published in other European countries, brought me royalties. One can see how attitudes are different. It is not impossible to find the originator of the work, especially in the age of the Internet.
TA: It seems that in this case the Internet has become a double-edged sword. Do you happen to have the book that misused your photograph?
Ghadirian: I couldn't find the book, but I have the modified images that went on its cover. I also have the jury statement.
TA: After filing the case, how did your artist friends react? Were they hopeful that the court would create a stir and change things for them?
Ghadirian: When the story broke out and was first reported on www.akkasee.com, seven or eight individuals called me to ask for my lawyer's phone number. A good lawyer is very important in such a case. After the news, Mr. Shahrudi and several others also changed their lawyer. Everyone agreed that Ms. Sadr was an able representative.
TA: We learnt that Mr.Shahrudi was in fact one of the three members of the jury. Why did Mr. Elmi consent to this choice, while he knew where he stood with regards to the issue?
I chose Mr. Shahrudi. Mr. Elmi chose Mr. {Haqiqi} and Ms. {Zandi}. Ms. Zandi worked with Albors, selling the publisher photographs, and Mr. Haqiqi, who is a graphic artist, was a friend of Elmi. Even these two voted against Mr. Elmi. They contacted me later and said that their friendship with Elmi had gone sour over the court case. Ms. Zandi asked for Ms. Sadr's phone number and Sadr is currently representing her.
TA: Let us pursue the issue from a different angle. We can see that legal rights vis-à-vis property rights in Iran are virtually non-existent, which steps on the rights of artists. On the other had, legal strictness when it comes to these laws will benefit large commercial corporations more than the artists. These corporations sometimes register rights for themselves and do not even allow the artist to use them. Our question is, what are the limits of such laws?
Ghadirian: I always believed that it was the artist who needed to decide how her work should be used or presented. The first thing, of course, is to mention the artist's name. If this doesn't happen, we have a case of cultural robbery. They once used my photograph without permission in Denmark. They used it for an article on {Salman Rushdie}. This came as a surprise and I even thought that it might be dangerous for me. This was years ago; I think it was the second time any of my photographs were being published. The Danish magazine later apologized for this action, but the question that it gave way to remains -- the context within which an image is used is also important and can change the meaning of the work, and this is an important issue. Therefore, only the artist can decide where she wants to publish her work. Here, I think the question of using the Internet should be made clear.
TA: Does Ershad issue a permit for work that would oblige the user of an image to report to its originator? I think when it comes to music or film there is such a permit, but what about works of the visual arts?
Ghadirian: No such obligations for visual arts is in place and publishers are not bound to consult with the originator of the image. As such, the issue becomes very subjective; another words, it is left to the discretion of publishers whether to ask permission or not.My approach towards the publisher was originally based on this subjective relationship. I talked to Mr. Elmi, thinking that he would change his mind once he sees the infringement, and I would've been happy had the issue ended there.
TA: Of course, such permits also aim at individuals rather than legal establishments. New laws are introduced to the legal system very conservatively. The nature of legal institutions dictates this conservatism, as even legal activists argue, because it is a very delicate matter when you want to pass a verdict. I am sure that Ms. Sadr would also agree that the passing of a law and the introduction of new concepts like intellectual property my take years in the existing structure. This is also true in legal systems that are a lot more flexible than ours.
Ghadirian: Well, my intention was to bring awareness with regards to this issue. And, let me add, that book was printed with my photograph on its cover.
TA: We understand that in the reprint, the publisher was forced to change the cover image. Did Ershad ask the publisher to do this?
Ghadirian: What Ershad did was to tell the publisher that they wouldn't issue a permit for the book should it keep its cover. We thought that the Ministry would stop the book's publication entirely, which would've constituted a much harsher punishment. But this didn't happen. Changing the cover of book is not that difficult for the publisher.
TA: Do you know of publishers that would commission photographers?
Ghadirian: Publishers usually have contract agreements with graphic artists. I think every publisher, in fact, has a graphic artist at its disposal. The problem is, however, that even graphic artists do not respect the rights of others. I have never heard a photographer, for example, be commissioned to do work for the cover of a book. Graphic artists simply treat images on the Internet as their archival source.
TA: You mentioned that you went to the Tehran Book Fair to meet with the writer of the book at the publisher's booth. How did she react to the news?
Ghadirian: I didn't know that the writer would be there. I just went to the booth to show my presence. When I saw the writer, I thought that she wouldn't know about the issue, as such, I didn't blame her. And she didn't know about it.
***
Two years later…
TA: We heard that despite the final court ruling, you are still pursuing the matter. What have you done recently?
Ghadirian: After the unfavorable court ruling, I was sitting in SHOOKA Café and relating the story to its owner, {Yarali Pourmoqaddam}, who is a writer. One of Mr Pourmoqaddam's stories, called Pagard-e sevvom (Third Flight of Stairs), had also been printed without permission in a book called Hashtad saal dastaan-e kutah-e irani (Eighty Years of Persian Short Story), collected by {Hasan Mirabedi}. Together we decided to use the website (www.fanoosphoto.com) to create an exhibit of works whose rights of authors had been disrespected. The idea was that if enough people got together and raised their voices against such theft, it would be more effective in both raising awareness among artists and in bringing attention to publishers and graphic artists. We prepared a general call for the submission of works thus disrespected, to ultimately show them in an exhibit next to works that had used them illegally.
TA: So far, how much has it cost you to pursue this case? The reason we ask is that many people my want to know if it was worth going through such ordeal?
Ghadirian: Since Ms. Sadr is a friend of mine she agreed to charge me half her usual fee. She ask half of that amount up front and half contingent upon the verdict. In my case, since we lost, I didn't pay the entire fee, but only 250,000 Tomans [roughly 250 Euro].
TA: So the lawyer's fee has nothing to do with the price of the work of art?
Ghadirian: Indeed, there are no art experts at the court to determine the value of a work and for the judge to consult with.
TA: We wish you success in your pursuit.
Top
در مورد حقوق پدیدآورنده
بهنام بهجت مرندی، چهارراه، و ژینوس تقیزاده
تیرماه ۱۳۸۵
«حق مؤلف» یا «حق معنوی» از آن دست موضوعهایی است كه مدافعان حقوق عامه از یك طرف و حقوق شخصی از طرف دیگر را در مقابل هم قرار داده است. این بحث هنوز در ایران داغ نشده است تا ابعاد مختلفاش مورد كنكاش قرار گیرد، اما در كشورهای قائل به حقوق معنوی یا كپیرایت مدتهاست كه جریان دارد. مدافعان حقوق شخصی بر آناند كه استفاده بدون كسب اجازه از پدیدآورنده یك اثر عین دزدی است. آنها مالكیت معنوی را از محكمات تلقی میكنند و قانون را به پاسداری از آن مجاب. استدلال حامیان حقوق عامه این است كه محدودیت در استفاده از آثار هنری در دراز مدت به سود عدهای خاص (سرمایهداران و صاحبان قدرت) منتهی میشود، در عین اینكه یكی از خصوصیات آثار هنری، كه همگانی بودنش است، را محو میكند. آثار هنری متعلق به كل جامعه است و همگان باید امكان بهرهگیری از آن را داشته باشند. طبیعی است كه این آزادی عمل به سوءاستفادههایی هم منجر خواهد شد. اما این بهایی است كه برای آزاد زیستن باید پرداخت.
نبود شركتهای انحصارطلب از جنس اورآمریكایی و نبود سازوكار اجرای قوانین مربوط به مالكیت معنوی در ایران باعث شده كه بحث حق پدیدآورنده یا دارنده اثر موضوعیت نیابد. به نظر میرسد كه اتفاق نظر بر حق شخصی صاحب اثر باشد، اماوقتی به اجرای قانونی كه در این مورد وجود دارد و در سال ۱۳۴۸ اول بار تصویب شد و بار دیگر مجلس دوم در سال ۱۳۶۲ آنرا تأیید کرد، میرسدخیلیها پا پس میکشند. بعضی کار خود یا دوستانشان را نقض حق مؤلف نمیدانند و بعضی دیگر به کاستیهای قانونی یا ضمانت اجرای ناکافی آن ایراد میگیرند و استنباط میکنند تا زمانی که قانون کامل نباشد اجرای آن بیفایده است. برای غربی مالكیت شخصیْ حقی است بدیهی، اما معلوم نیست برای ایرانی تعریف ِ حریم مالكیت چیست.
هنرمندان ما از نبود سازوكار گله دارند، از نبود قوانین. به عنوان مثال، در مصاحبهای كه اخیراً با مدیر *نشر موسیقی هرمس* انجام دادیم، وی به عدم پرداخت رویالتی یا «حق اثر» برای كارهای پخش شده این مؤسسه از رادیو دولتی ایران اشاره كرد. یا چاپ مضحك آلبومی به نام واقعه از طرف نشر موسیقی باربد كه شادی وطنپرست در مطلب دیدبان موسیقیاش قبلاً به آن اشاره كرده بود.
گفتگوی زیر دو سال قبل با خانم {شادی قدیریان} آغار شد. این عكاس هنری شكایتی را به دادگاه برده بود مبنی بر اینكه انتشاراتالبرز، به مدیریت آقای {عباس علمی}، تصویری از مجموعه قاجار عكاس را بدون اجازه او، و با اعمال تغییراتی، بر روی جلد یكی از كتابهایش، گوهر یكدانه، انداخته است. در زمان اولین مصاحبه هنوز رأی دادگاه اعلام نشده بود. دو سال بعد، این رأی به ضرر قدیریان و وكیل نامآشنایش، {شادی صدر}، تمام شد. حال، پس از گذشت دو سال، از اقدامات بعدی ایشان جویا شدیم که هر دو را در زیر میخوانید -- تهراناونیو.
***
تهراناونیو: خانم قدیریان آیا در بین آشنایان هنرمندتان زیاد بودهاند كسانی که با مشکل حق پدیدآورنده روبرو شدند؟ رویکرد آنها چطور بوده است؟
قدیریان: من فکر میکنم همه یک چنین موردی داشتهاند.بیشتر هم درونریز بوده. آنهایی که سعی داشتند دست به کاری بزنند به وزارت ارشاد مراجعه کردهاند، که اولین جایی است که به فکر هر کسی میرسد. گمانم بخشی در وزارت ارشاد مملو از این نوع شکایتنامههاست که در آن تقاضای کمک کردهاند و چون وزارت ارشاد در چنین مواردی نمیتواند کمک خاصی بکند، مسأله کمکم شامل مرور زمان میشود. گرفتاریها باعث میشود که در چنین شرایطی شاکی دنبال ماجرا را نگیرد. من میدانم که خیلیها تا شکایت به وزارت ارشاد هم پیش رفتهاند. ولی از طریق دادگستری قبل از من فقط {آقای شاهرودی} اقدام کرده بودند که هنوز نتیجه نگرفتهاند. اصلاً نشنیدهام که کس دیگری این کار را کرده باشد.
تهراناونیو: حتی در میان مؤلفان و مصنفان (نویسندهها و ترانهسرایان)این اتفاق نیافتادهاست؟
قدیریان: چنین استفادهای نمیشود. من به آقای {عباس علمی} گفتم که شما میتوانید محتوای اینترنت را ببینید و بخوانید، نه اینکه محتوای آن را برای خود مصادره کنید. اگر محدودیتی، چه شخصی و چه قانونی، وجود نمیداشت شما میتوانستید روزی یک کتاب چاپ کنید، از روی سكوهای اینترنتی و وبلاگها كه پر است از داستانهای کوتاه.جواب داد که موضوع داستان تفاوت دارد و او به خودش اجازه بهرهبرداری از داستانها را نمیداد. یعنی قبول داشت که از داستان نمیتواند استفاده كند ولی در مورد عکس موضعاش فرق میكرد.این را هم بگویم كه در مورد نوشتههای خارجی، که میشود آنها را ترجمه کرد، دیدگاه آقای علمی موافق بهرهبرداری بود و این کار را بسیاری از ناشران انجام میدهند.
تهراناونیو: نکتهای در مورد قانون کپیرایت است که بدنیست اینجا به آن اشاره کنیم. ایران تابع قوانین كپیرایت بینالمللی نیست یعنی اثری که ثبت جهانی داشته باشد اینجا حمایتی ندارد و برعکس. اما قانون حقوق مؤلف و مصنف داریم. البته مسأله ضمانت اجرایی موضوع جداگانهای است.
قدیریان: یکبار کاری از همین مجموعه عکس من روی جلد کتابی در اسپانیا چاپ شد. من را از آنطرف دنیا نمیدانم چطور پیدا کردند و از من اجازه گرفتند و پولش را برای من فرستادند. همان کتاب وقتی قرار شد در کشور دیگری با همان عکس چاپ شود تمام مراحل را دوباره تکرار کردند. ببینید رفتارها چقدر متفاوت است. اگر کسی بخواهد صاحب اثر را پیدا کند کار مشکلی نیست، مخصوصاً از طریق اینترنت.
تهراناونیو: اینجا هم اینترنت شده تیغ دودم که هم محاسنی دارد و هم معایبی. شما نمونه کتابی که نشر البرز چاپ کرده است را دارید؟
قدیریان: کتاب را نتوانستم پیدا کنم، اما عکس روی جلد آن و عکس اصلی را آوردهام. همینطور مطلبی را که داورها نوشتهاند.همچنین خانم {شادی صدر} که وکالت مرا در این دعوی حقوقی عهدهدار بودند بطور کامل در جریان روند دادگاه قرار دارند.
تهراناونیو: بعد از طرح شكایت، واکنش دوستان هنرمندتان چه بود؟ امیدوار بودید كه این دادگاه جریانساز شود؟
قدیریان: بعد از اینکه خبر این دادگاه پخش شد و روی سایت *عکاسی داتکام*قرار گرفت حدود ۷ یا ۸ نفر با من تماس گرفتند و شماره وکیلم را از من خواستند. چون وکیل نقش خیلی مهمی دارد. کسانی بودند مثل {آقای شاهروردی} و یکی دو نفر دیگر که وکیل داشتند و همین مسیر را رفته بودند اما کارشان هنوز هم به جایی نرسید است. همه فکر میکردند خانم صدر خیلی خوب کار کند. حتی خود آقای شاهرودی وکیلش را عوض کرد و حالا با خانم صدر کار میکند.
تهراناونیو: از قرار آقای شاهرودی یكی از سه نفر اعضای هیئت منصفه هم بوده. چرا آقای علمی به انتخاب او تن در داده در حالی که میدانسته آقای شاهرودی چه موضعی نسبت به این ماجرا دارد؟
قدیریان: آقای شاهرودی را من انتخاب کردم. {آقای حقیقی} و {خانم زندی} را آقای علمی انتخاب کرده بودند. خانم زندی برای کتابها به آقای علمی عکس میفروشد و آقای حقیقی هم گرافیستی است که با آقای علمی دوست صمیمی است. این دو نفر هم به نفع آقای علمی رأی ندادند. بعدها با من تماس گرفتند و گفتند که دوستیشان با آقای علمی سر این جریان به هم خورده است. خانم زندی شماره خانم صدر را از من گرفت و حالا او پرونده ایشان را هم دنبال میکند.
تهراناونیو: اجازه دهید بحث را در زمینه دیگری دنبال كنیم. میبینیم که از یک طرف بیبندوباری حقوقی نسبت به آثار هنری در ایران حاکم است که باعث ضایع شدن حق هنرمند میشود. از طرف دیگر سختگیری شدید قانونی در مورد استفاده از آثار هنری بیشتر به نفع شرکتهای بزرگ تجاری است که اغلب اوقات تمام حقوق را به نام خود ثبت میکنند و اجازه استفاده از اثر را به هنرمندان هم نمیدهند. سؤال ما این است که استفاده از آثار تا چه حد مجاز است و کجا خلاف؟
قدیریان: من همیشه اعتقاد داشتهام که این خود هنرمند است که باید تصمیم بگیرد که از اثرش استفاده بشود یا نشود. طبیعتاً خوب است که از کار هنرمند با ذکر نامش استفاده شود. به نظر من هر کاری غیر از این دزدی فرهنگی است. فقط یکبار برای من اتفاق افتاده که بدون اجازه من در مطلبی مربوط به {سلمان رشدی} در دانمارک از عکس من که هیچ ربطی هم به موضوع مقاله نداشت استفاده کنند. این کار برای من خیلی عجیب بود و فکر میکردم اصلاً ممکن است برایم خطرناک باشد. سالها پیش بود و فکر کنم دومین بار بود که عکس من جایی چاپ میشد. گرچه بعد عذرخواهی کردند، ولی اینکه عکس کجا و کنار چه مطلبی استفاده میشود، گرچه عکس فقط تزئینی است اما میتواند مفهوم عکس عوض شود. و این موضوع مهمی است.بنابر این، فقط خود هنرمند است که میتواند تصمیم بگیرد که عکسش در فلان مجله چاپ بشود یا نه.در اینجا، فکر کنم مفهوم استفاده از اینترنت باید درست جا بیافتد، و اینکه هر آنچه در وب یافت میشود، چه عکس یا مطلب یا هر محتوای دیگری، به این معنا نیست که میتوان هر استفادهای از آن کرد.
تهراناونیو: آیا مجوز یا پروانهای از سوی وزارت ارشاد صادر میشود که در آن با پدیدآورنده مشورتی بشود؟ در مورد موسیقی و فیلم گمان میکنم که هست اما آثار تجسمی چطور؟ و اگر هست، اگر استفادهکننده از اثر بخواهد ازآن خارج از چهارچوب شرایط تعیین شده در پروانه استفاده کند باید با پدیدآورنده به تواققی جدای از پروانه اثر برسد.
قدیریان: در مورد آثار تجسمی و نشر چنین پروانهای وجود ندارد و با توجه به اینکه این پروانهها تضمینی ندارد مسأله خیلی فردی میشود. یعنی هر کسی خودش باید خودش را ملزم به رعایت پروانه اثر کند. کاری که من کردم هم در همین راستا بود. من میتوانستم با خودم بگویم «خوب کاری است که شده»، اما فکر کردم کمی تلاش کنم شاید رابطه دو نفره من و آقای علمی باعث شود خود ایشان، یا همکارانشان در حوزه نشر، دیگر این کار را نکنند و تا همین حد برای من کافی بود.فکر میکنم ما همه مسئولیم و باید در این زمینه به اندازه خودمان کار کنیم، هر چقدر هم از این قوانین باشد یا قابل اجرا نباشد.
تهراناونیو: بله. منظور این نوع پروانهها هم بیشتر افراد و اشخاص است تا نهادهای حقوقی. معمولاً چنین تعاریف جدید خیلی کُند در نهادهای حقوقی نفوذ میکنند، چون این نهادها بسیار محافظهکارند و باید هم باشند چون قضاوت میکنند. من حدس میزنم خانم صدر خوب بدانند که تصویب یک قانون، آن هم در مورد مفاهیم جدیدی چون تعربف تازه از *مالکیت معنوی* در چنین ساختاری چقدر ممکن است طولانی باشد. این در نظامهای قضایی که نسبت به نظام قضایی کشور ما خیلی انعطافپذیرترند نیز صدق میکند.
قدیریان: حالا که آن کتاب با عکس من چاپ شده.اما هدف من این بود که تأثیری در نحوه برخورد با این موضوع بگذارم.
تهراناونیو: و تا جایی که اطلاع داریم عکس در چاپ بعدی عوض شد که دستور وزارت ارشاد بود. آیا وزارت ارشاد ناشر را مجبور به تغییر عکس کرد؟
قدیریان: تنها کاری که وزارت ارشاد کرد این بود که گفت کتاب با تغییر عکس میتواند تجدید چاپ شود. ما فکر میکردیم که حتماً جلو چاپ کتاب را میگیرند اما فقط با تغییر عکس اجازه تجدید چاپ به کتاب دادند. ناشر هم عکس را عوض کرد و کتاب را تجدید چاپ کرد. من فکر میکردم تنبیه شدیدتری برای ناشر در نظر میگیرند، چون تغییر جلد کتاب در چاپهای بعدی که برای ناشر کار چندان سخت یا هزینهبری نیست.
تهراناونیو: آیا در بین ناشران ناشری هست که برای جلد کتاب با یک گرافیست یا عکاس یا آرتیست قرارداد ببندد؟
قدیریان: با گرافیستها قرارداد میبندند. فکر میکنم هر ناشری یک گرافیست دارد که تمام وقت برای آن ناشر طرح کتابها را میزند. اما مشکل اینجاست که گرافیستی که طرح میزند هم خیلی اوقات از اثر دیگران استفاده میکند. تا بحال من نشنیدهام که ناشری به عکاسی سفارش بدهد تا برای کتاب خاصی عکس بگیرد. شنیدهام که از آرشیو عکاسها عکس انتخاب میکنند چون فکر میکنند که این عکس «آرشیوی»است و مشکلی ندارد.
تهراناونیو: حتی اگر کتابی باشد که به تعدادی عکس بخصوص نیاز داشته باشد. مثلاً پژوهشی باشد که نیاز به عکاسی از منطقهای خاص داشته باشد.
قدیریان: اگر کتاب تصویری باشد بله. اما اگر کتاب تنها یک یا چند عکس مربوط به موضوع نیاز داشته باشد من تا بحال نشنیدهام که از عکاسی بخواهند که مثلاً کتاب را بخواند و براساس آن عکس بگیرد.
تهراناونیو: گفتید که به نمایشگاه کتاب هم رفتهاید تا با نویسنده کتابی که اثر دستکاری شده شما بر جلد آن چاپ شده صحبت کنید. واکنش او چه بود؟
قدیریان: البته من نمیدانستم که نویسنده هم در غرفه نشر البرز است. و وقتی هم که متوجه شدم با او صحبت نکردم چون فکر میکردم او از ماجرا بیاطلاع است و تقصیری در این مورد ندارد. همینطور هم بود.
***
دو سال بعد...
تهراناونیو: شنیدهایم که با وجود اینکه رأی دادگاه به ضرر شما بود همچنان پیگیر قضیه هستید، در حال حاضر چه اقدامی کردهاید؟
قدیریان: بعد از دادگاه من در *کافه شوکا* داشتم جریان را تعریف میکردم که {یارعلی پورمقدم}هم مورد مشابه چاپ بدون اجازه یکی از داستانهای کوتاهش بهنام پاگردسوم در کتابی با عنوان هشتاد سال داستان کوتاه ایرانی گردآوری شده توسط {حسن میرعابدینی} را مطرح کرد و قرار شد من از طریق سایت فانوس و او از مسابقه عکس *آهوی مازنی* نمایشگاهی برپا کنیم از آثار کسانی که چنین مواردی داشتهاند. فکر کردیم بازگویی این داستان تکراری از زبان عده بیشتری شاید باعث شود این موضوع در ابعاد گستردهتری از یک شکایت و دادگاه شخصی مطرح شود، هم در حقیقت مالباختگان را به فکر احقاق حق خود بیاندازد و هم کسانی که دست به چنین برداشتهای بدون اجازهای میزنند را به رفتاری که میکنند آگاه کند و تبدیل به یک حرکت و اعتراض جمعی از سوی هنرمندان و مؤلفان و صاحبان آثار شود. شاید چنین حرکاتی موجب نگاه جدیتر قانونگزاران و مجریان آن و دادگاهها نیز نسبت به این موارد شود. فراخوانی آماده کردیم که برای آغاز این حرکت، خود مجوز ارائه آثار در یک نمایشگاه را ازآنان میگیریم و همچنین با تمام کسانی که متهم به بهرهبرداری بدون اجازه از اثر هستند نیز تماس میگیریم تا اگر پاسخی دارند بدهند که آن را هم در کنار اثر بگنجانیم. ضمن آنکه شکل و ارائه این کارها نیز خود راههای خلاقی را میطلبد که نمایشگاه را جذاب میکند و از حالت یک شکوائیه صرف خارج میشود.
تهراناونیو: خوب، این مراحل قانونی برای شما چقدر هزینه داشت؟ این مهم است چون باید دانست که پیگیری این اتفاقات که کم هم نمیافتد چقدر برای افراد میارزد؟
قدیریان: خانم صدر چون دوست من هستند از ابتدا قرار شد نیمی از مبلغ معمول را بگیرند، چون انجام این دست کارها از تمبر باطل کردن برای پرونده و دادگاه و... هزینههایی هم دارد و وکلا نیمی از مبلغ مورد توافق را اول میگیرند که در صورت بُرد در آخر کار بقیهاش پرداخت میشود که در مورد من چون بازنده بودیم، منتفی شد و در مجموع حدود دویست و پنجاه هزار تومان پرداختم .
تهراناونیو: پس تعرفه وکیل بنا به قیمت اثر نیست و برای دوندگیهای پیگیری چنین کاری است.
قدیریان: بله. برای اینکه ما در ایران اصلاً کارشناس هنری در دادگاه نداریم که از نظر قیمت اثر به قاضی برای صدور حکم مشاوره بدهد. این در مورد حتی خیلی از محاکم جنایی نیز که بخشی از قضایا مربوط به یک اثر هنریست، وجود دارد مثل دزدی، قتل و کلاهبرداری و...
تهراناونیو: موفق باشید و میخواستیم برای استفاده از عکس شما، همان که مورد این دعاوی شد به همراه روی جلد کتاب گوهر یکدانه از شما اجازه بگیریم. و حالا فکر میکنید برای تصویر روی جلد باید از انتشارات علمی و گرافیست آن اجازه گرفت؟... راستی نام آن گرافیست را میدانید؟ چرا در این قضایا حرفی از او نیست در حالیکه نوک تیز این حملات در درجه اول به او برمیگردد. شاید همان اول اصلأ آقای علمی نمیدانسته که این عکس معاصریست که با فوتوشاپ گیتارش حذف شده و... و خیال کرده یک عکس قاجاری و آرشیویست.
قدیریان: نمیدانم، من همان بار اول با او حرف زدم و او گفت که عکس را ازاینترنت برداشته و از مسايل قانونی چیزی نمیداند و پس از آن همیشه طرف دعوا آقای علمی بود. البته این نمایشگاه میتواند ذهن طراحان گرافیک را نیز نسبت به حقوق مؤلف روشن کند.
بالای صفحه
